www.sardasht.net: چه‌ند زانیاری به‌سوود ده‌رباره‌ی خۆراکی ماوه‌به‌سه‌رچوو


په‌رگه‌ی بابه‌ت: چه‌ند زانیاری به‌سوود ده‌رباره‌ی خۆراکی ماوه‌به‌سه‌رچوو
(کاته‌گۆری: هه‌واڵ و بابه‌ته‌کان)
نێردراوه‌ له‌ لایه‌ن admin
پێنج شه‌ممه‌ 1 خه‌رمانان 1397 - 09:56:22

پسپۆرانی بواری ته‌ندروستی  ده‌لێن ، هه‌موو ئه‌و‌ خۆراکانه‌ی که‌ ماوه‌یان به‌سه‌ر ده‌چێ ده‌تواندرێ زیاتر له‌‌و ماوه‌یه‌ی که‌ له‌ سه‌ری نووسراوه‌ که‌ڵکی خواردنیان لێ وه‌ر بگریرێت و هیچ کێشه‌یه‌کیش نابێت  بۆ خواردنیان . سایتی سه‌رده‌شت چه‌ندزانیاریه‌کتان ده‌داته‌ خزمه‌ت به‌و هیوایه‌ی که‌ڵکی باشی هه‌بێت بۆ هه‌موو ئیوه‌ خۆشه‌ویستان .


مره‌با ، خۆشاو :
مره‌باو خۆشاو به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک خه‌ته‌ری  نیه‌ بۆ خواردن پاش به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی خواردنی . ئیمکانی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ پاش ماوه‌یه‌ک  شه‌کره‌که‌ی که‌م ببێته‌وه‌  . هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه‌  برش(کڕوو) هه‌لێنێ به‌ڵام ئه‌گه‌ر شه‌کره‌که‌ی  نۆرماڵ بێ ئه‌وه‌ ده‌توانێ  برش(کڕوو)  هێنانه‌که‌ که‌م بکاته‌وه‌  ئه‌گه‌ر برش هێنانتان وه‌به‌ر چاو که‌وت  ده‌بێ خۆ له‌ خواردنی ببوێرن . 

خاوڤیار:
خاوڤیار یه‌کێک له‌و مه‌واده‌ غه‌زایانه‌یه‌ که‌ ماوه‌یه‌کی زۆر خۆ ده‌گرێ و خه‌راپ نابێ  ده‌توانرێ زۆر زۆر  دواتر پاش ماوه‌ی به‌سه‌ر چوونی بخورێت  و نه‌خۆشیش  ناکه‌وی به‌ڵام له‌وانه‌یه‌  ڕۆنی ناوه‌وه‌ی بۆن بگرێت و تامی خۆش نه‌ بێت بۆ خواردن  .

گه‌نمه‌شامیی ،  موسلی :
گه‌نمه‌شامیی و موسلی زۆر باش ده‌مێنه‌‌وه‌  زۆر باشیش خۆ ده‌گرێن و زۆر زۆر له‌‌و تاریخه‌ی که‌ له‌ سه‌ریان نووسراوه‌ بخورێن . له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ ویشکن و ئاویان له‌ ناو دانیه‌ ‌‌و میکرۆب و برشهێنان  (کڕووهێنان)  ناگرن . هه‌ر کاتێک ئه‌وانه‌ تامیان گۆردرا ده‌توانی فرێ یان بده‌ی  .

خه‌ته‌له‌ (سێناپ ) :
سێناپ ساڵ  به‌دوا ساڵ خۆده‌گرێ  ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ماوه‌ی خواردنیشی به‌سه‌ر چووبێ  . به‌ڵام سێناپ  ئه‌گه‌ر زۆر بمێنێته‌وه‌  که‌م که‌م ویشک ده‌بێ .  به‌ڵام  ئه‌گه‌ر هه‌ستان پێ کرد که‌ مه‌یوه‌ یان زۆر خه‌ست بووه‌  ده‌توانی که‌مێک ئاوی له‌ ناوبکه‌ یت بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ستیه‌که‌م که‌م ببێته‌وه‌ .

ئاوی ناو  بتری  :
هیچ کێشه‌یه‌ک نیه‌ له‌ خواردنه‌وه‌یان  ته‌نیا شتێک که‌ هه‌ستی پێ بکه‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ گازی (دیئۆكسیدی كاربۆن) که‌م ببێته‌وه‌  ئه‌ویش ئه‌گه‌ر زۆر بمێنێته‌وه‌ وه‌ هه‌روه‌ها هیچ میکرۆبێکیش  ناچێته‌ ناویه‌وه‌ .

هێڵکه‌ :
هه‌موو هێڵکه‌یه‌ک له‌و ڕۆژه‌ی که‌ مۆر ده‌کرێ 28 ڕۆژ ماوه‌ی به‌سه‌ر چوونی  بۆ داده‌نرێ  وه‌ هه‌روه‌ها  مانگێک دواتریش خۆ ده‌گرێ  ئه‌گه‌ر کۆنیش بوون له‌ کاتی شکاندینان دا هه‌ست به‌وه‌ ده‌که‌ی که‌ خه‌راپ بوون و ئه‌گه‌ر خه‌راپی بووبن فرێیان بده‌ ناو ئیشغاڵه‌وه‌.

شیر :

شیر له‌ جێگای سارد داده‌نرێ و شیری سه‌ر نه‌کراوه‌ ده‌توانێ زیاتر له‌ مانگێک  پاش ماوه‌ی به‌سه‌رچونی خۆ بگرێ  ئه‌گه‌ر سه‌ریشتان هه‌ڵپچریبوو وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ ناو سه‌لاجه‌ دابێت  زیاتر له‌و ماوه‌یه‌ی که‌ له‌ سه‌ری نووسراوه‌ خۆ بگرێ . خواردنه‌وه‌ی شیری کۆن هیچ خه‌ته‌رێکی نیه‌ ته‌نیا شت که‌  دێته پێش ئه‌وه‌یه‌ ده‌ترشێ تامی ده‌گۆردرێ  .


قاوه‌:

قاوه‌ له‌‌و ڕۆژه‌ی که‌ به‌رهه‌مده‌هێندرێ یه‌ک ساڵی بۆ خواردنی داده‌نرێت  به‌بێ هیچ ده‌لیلێک یه‌ک ساڵیان بۆ داناوه‌  .   ئارڤید نوردکڤیست  ده‌ڵی :   خواردنی قاوه‌ پاش دووساڵ به‌سه‌رچونی  ئه‌و ماوه‌یه‌ی که‌ بۆی دیاری کراوه‌ ده‌خورێته‌وه‌  هیچ  تامیشی ناگۆردرێ و هه‌ستی پێ ناکه‌ی  .

ماست ، شیری ترش :

تاراده‌یه‌ک زۆر  زه‌حمه‌ته‌ که‌ ماست و شیری ترشاو کۆن ببێ  ته‌نانه‌ت پاش به‌سه‌ر چوونی ئه‌و ماوه‌یه‌ی که‌ بۆی دیاری کراوه‌  بخورێت .  به‌ڵام ئه‌و ماستانه‌ی که‌ تامی   میوه‌کانی له‌ ناو دایه‌ کۆن ده‌بن و برش (کڕوو ) هه‌ڵدێنن و نابێ بیان خۆی وه‌  له‌ خواردنیان ده‌بێ خۆ ببوێرن .

نان :

هه‌موومان ده‌زانین که‌ نانی تازه‌‌ی دروستکرو تامی خۆشتره‌ له‌و نانه‌ی که‌ ڕۆژێک پێشتر درووست کراه‌  ، خواردنی نانی کۆنیش هیچ خه‌ته‌رناک نیه‌ و ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌‌ که‌ برش(کڕوو) هه‌ڵ‌ دێنێ و ئه‌و برش  زۆر به‌روونی به‌ر چاو ده‌که‌وێ و ئه‌گه‌ر برشی  هه‌ڵێنابوو  نابێ بی خۆی .

په‌نیر :
په‌نیر هه‌تا کۆنتر بێ  تامی خۆشتر ده‌بێ  هیچ ده‌لیلێکیش بۆ ئه‌وه‌ نیه‌ ئه‌گه‌ر په‌نیر کۆن بوو له‌ خواردنی خۆ  ببوێری .  ئه‌گه‌ر په‌نیر برشی هه‌ڵێنا بوو ده‌توانی برشه‌که‌ی لێبکه‌یه‌وه‌ دواتر هه‌ر وه‌ک پێشتر بیخۆی و هیچ ترسێکیشتان له‌ خواردنی نه‌بێت.

شه‌ربه‌ ت :
ته‌نیا شت که‌ له‌ شه‌ربه‌تی کۆن دا  رووده‌دات ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌ڵده‌چێت  . خواردنه‌وه‌ی شه‌ربه‌تی  کات به‌سه‌ر چووش هیچ خه‌راپ نیه و تام لێ کرنه‌که‌شی  به‌ سه‌لیقه‌یه‌ .
له‌ مێدیاکانی سوئێدیه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌



ئه‌م بابه‌ته‌ نێردراوه‌ له‌ لایه‌ن www.sardasht.net
( http://www.sardasht.com/kurdish/news.php?extend.602 )