به‌ ناوی کوردستانی گه‌وره‌ .

ح. س. سۆران

تاران –18/10/2707

خاڵ ناسی :

پاشکۆ ( پاشگر) ی " ناسی " ، وای لێ هاتوه‌ ،‌ له‌ به‌ستێنی زانستی دا ، له‌ چه‌ند هه‌زرا جێگه‌ دا به‌کارده‌برێ ، که‌ جێنشیی کوردیه‌ بۆ وشه‌ی " لۆجی " فه‌ره‌نگی . بۆ وێنه‌ ، که‌ ده‌چیته‌ کتێبخانه‌ مه‌زنه‌ کانی جیهان ، وه‌ک کتێبخانه‌ی کۆنگه‌ره‌ له‌ شاری واشینگتون د. سی ، کتێبخانه‌ی کێنێدی له‌ شاری نیو یۆرک ، کتێبخانه‌ی بریتانیا له‌ له‌نده‌ن و به‌ سه‌دان کتێبخانه‌ی مه‌زنی دیکه‌ی جیهان ، به‌ سه‌دان به‌شی جۆر به‌ جۆر ده‌بینی وه‌ک خوداناسی ، زه‌وی ناسی ، ئه‌ستێتره‌ناسی ، مرۆڤ ناسی ، کۆمه‌ڵ ناسی ، ئاو ناسی ،، هه‌وا ناسی ، ئاژه‌ڵناسی ، گیاناسی ، کوردناسی ، گۆڕانکاری ناسی ، دێمۆكراسی ، رۆژهه‌ڵات ناسی ، درم ناسی ، ئه‌سپ ناسی ، ماسی ناسی ، کارگ ناسی ، خه‌رافه‌ ناسی و سه‌دان" ناسی" دیکه‌ ،که‌ ئه‌مه‌ بۆخۆی دروشمی پێشکه‌وتی زانست ، تێکنۆلۆژی، په‌ره‌سه‌ندنی ئه‌ندێشه‌ی مرۆڤه‌ و به‌ پێوه‌رێکی ئه‌رێیی ( موسبه‌ت ) داده‌نرێ .

ته‌نه‌ت له‌و کتێبخانانه‌ ، به‌شیکم وه‌به‌رچاو که‌وت به‌ ناوی خاڵ ناسی ، که‌ مه‌به‌ست خاڵی سه‌ر له‌ش بو ، نه‌ک خاڵی برای دایک ، که‌ به‌ کوردی چه‌ند وشه‌ی دیکه‌ش بو ئه‌و هه‌یه‌ ، وه‌ک : لالۆ ، لا‌له‌ و ... . که‌ هه‌ڵ ده‌گرێ له‌ کورد ناسی دا ، کتێبی له‌ سه‌ر بنووسرێ و لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر بکرێ . بۆ وێنه‌ سه‌باره‌ت به‌ چه‌شنی و شکڵی خاڵ ، مانای خاڵ، فه‌رهه‌نگی خاڵ و زۆر مه‌به‌ستی دیکه‌ . ته‌نانه‌ت ده‌تونین ، کتێبی له‌ سه‌ر وشه‌ی خاڵ له‌ وێژه‌ و فۆلکلۆری کوردی دا بنووسین . بیری لێ بکه‌ینه‌وه‌، ئه‌و گشته‌ گۆرانی ، هۆنراوه‌ ، په‌ند و شتی وا ،‌ سه‌باره‌ت به‌ خاڵ نووسراوه‌ . یا تێکنیکی کوتینی خاڵی ده‌ستکرد و ئامرازه‌ پێویسته‌کانی ، جێی کوتانی خاڵ له‌ له‌ش دا ، وه‌ک لێو ، کۆڵم ، روومه‌ت ، چه‌نه‌ ، ڵووت ، نێو چاوان ، لاجانگ و قامک و ... .

به‌ڵام مه‌ستێکی زۆر تازه‌ که‌ له‌ خاڵ ناسی کوردی دا وه‌به‌رچاو ده‌که‌وێ ، ئه‌ویه‌ که‌ له‌ باری پێست ناسیه‌وه‌ ، زۆر جار دبینین کورده‌کان خالێکی خۆڕسک ،‌ لای راستی ده‌موچاویان به‌ چه‌شنی سوروشتی هه‌ڵ ده‌دا و ده‌ردێ ، که‌ له‌ روانگه‌ی پێست ناسی و پزیشکیه‌وه‌ شیاوی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ .

ره‌نگه‌ کاسانێک بفه‌رموون ، که‌ ئه‌مه‌ شتێکی هێنده‌ گرنگ نیه‌ که‌ لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌ سه‌ر بکرێ ، به‌ڵام له‌ جیهانی ئه‌مڕۆدا ده‌بێ له‌ باری زانستیه‌وه‌ له‌ هه‌مو شت بکۆلرێته‌وه‌ ‌ ، ره‌نگه‌ تانه‌نه‌ت زۆر له‌و خاڵگه‌ له‌ ، پاش به‌ینێک ببنه‌ شێر په‌نجه‌ی پێست ؟؟؟ دیاره‌ ئه‌م کاره‌ ئه‌رکی سه‌ر شانی پزیشکه‌کانه‌ ، به‌ڵام شتێک که‌ من ده‌توانم به‌ گشتی بیڵێم و زۆر جێی سه‌رنجه‌ ، ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ره‌ی پێشوی کورد، هێنده‌ خاڵی هه‌ڵ قوپیوی سوروشتی گوشتیان نه‌بو ، به‌ڵکه‌ زۆرتر به‌ چه‌شنی ده‌ستکرد ، ئافره‌تگه‌ل بۆ جوانی و کوڕان و پیاوان وه‌ک دروشمی پاڵه‌وانی و ئازایه‌ته‌ ، خاڵیان ده‌کوتا، که‌ نووکه‌ ئه‌م خده‌یه‌ که‌متر بوه‌ .

ئێستا چه‌ند دانه‌ هۆنراوه ‌و فۆلکلۆر تان پێشکه‌ش ده‌که‌م ، که‌ هه‌موی سه‌باره‌ت به‌خاڵه‌ :

هه‌ی هه‌ی له‌و خاڵه‌ ، ده‌مکوڵ له‌و لێوه‌ ،

وه‌ک به‌فری کوێستان ، زه‌رده‌ی خۆر پێوه‌ .

خاڵێ ها وه‌بان گۆنای پیرۆزه‌و ،

کرماشان ئه‌ژی وه‌ نه‌که‌رۆزه‌و‌ .

خاڵی ها وه‌بان په‌نجه‌ی پاته‌وه‌ ،

قولوه‌ڵڵا له ‌ بیر شێخ ئه‌باته‌وه‌ .

خاڵانم بژارد ، حه‌وت و هه‌شت و نۆ ،

له‌ هیچ جێ نه‌مدی وێنه‌ی خالی تۆ .

بگه‌رێوه