سه‌ر به‌خۆیی کۆسۆڤۆ راگه‌ یاندرا

ڕۆژی یه‌ک شه‌ممه‌ 17ی فیورییه‌ی2008 پارڵمانی کۆسۆڤۆ سه‌ر به‌خۆیی خۆی ڕاگه‌یاند. به‌یانییه‌ی سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆ له‌ لایه‌ن سه‌رۆک وه‌زیر هاشم تاچی رێبه‌ری پێشوی چریکه‌ ئاڵبانیاییه‌کانی کۆسۆڤۆ خوێندرایه‌وه‌.

جێی خۆیه‌تی ئازادی یه‌کێکی دیکه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ ژێرده‌سته‌کانی دنیا که‌ سه‌ربه‌خۆیی وه‌ ده‌ست هێنا ،له‌ له‌یه‌ن تاک و کۆمه‌ڵی نه‌ته‌وه‌کامان ڕێزی لێ بگێری.چونکه‌ سه‌ربه‌خۆیی هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کی بن ده‌ست ،هیوای نه‌ته‌وه‌ی کورد بۆ ئازادی و گه‌یشتن به‌ مافی چاره‌ نووس پتر ده‌ک و وێنه‌یه‌کی نوێی سه‌رکه‌وتن له‌ خه‌بات و تێکۆشان نیشان ده‌دا،که‌ وابو پیرؤز بێ سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆ.
هه‌ڵوێستی ده‌ره‌وه‌یی ونێوخۆیی کۆسۆڤۆ ،جێی نیگه‌رانیه‌. هیوا ئه‌وه‌یه‌ له‌ ڕێگای گفتوگۆودیپلؤماسی سێربه‌کان وه‌ک نه‌یارو داگیرکه‌ر سه‌یری کۆسۆڤۆییه‌کان ده‌که‌ن، له‌ حاڵێکدا 10% حه‌شیمه‌تی ئه‌و وڵاته‌ نوێیه‌ پێکدێنن. ده‌سه‌ڵاتدارانی بێلگرادیش ،کۆسۆڤۆ وه‌ک ئوستان /پارێزگا،یه‌کی جیانه‌کراوه‌ له‌ سێربیستان ده‌زانن و وه‌ک دوژمن چاویان لێده‌که‌ن،
له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و بازنه‌یه‌ش رووسییه‌ شێلگیرترین نه‌یاره‌ و چینیش نیگه‌رانه‌ له‌ ڕاگه‌یه‌ندنی سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆ.له‌ نێو یه‌کیه‌تی ئۆروپا شدا ،ئیسپانیا موخالیفی وڵاتی کۆسۆڤۆیه‌. به‌ڵام ئه‌مریکا ،ئینگلستان ،فه‌ڕانسه‌ ،وه‌ک سێ ئه‌ندامی به‌ هێزی شووڕای ئه‌منییه‌تی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان له‌ گه‌ڵ ئاڵمان وئیتالیا  و... به‌هێزترین پشتیوانانی  سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆن و سه‌ر جه‌م 100 وڵاتی دونیا موافقی ئه‌و سه‌ربه خۆییه‌ن.
کورته‌یه‌ک له‌ مێژووی کۆسۆڤۆ
ئه‌و ناوچه‌یه‌ی به‌ کۆسۆڤۆ پێناسه‌ ده‌کرێ ،له‌ سه‌ده‌ی پازده‌هه‌م که‌وته‌ ژێر ده‌ستی ئیمپراتۆری عوسمانی . له‌ سه‌ده‌کانی دواتردا دینی ئیسلام له‌و ناوچه‌یه‌ په‌ره‌ی گرت .ئاڵبانیه‌کانی ئه‌و مه‌ڵبه‌نده‌ ومه‌سیحیه‌کانی ئاواره‌ کران.
له‌ ساڵی 1912 ی زایینی کۆسۆڤۆ بۆ ماوه‌یه‌کی که‌وته‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی سێربه‌کان.سینارێۆی پاکتاوی نه‌ته‌وه‌یی جارێکی دیکه‌ هاته‌ئاراوه‌ و کوشتارو ڕاونان و ده‌رکردن بره‌وی په‌یدا کرد
دوای شه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی  و درستبوونی  یووگۆسڵاوی  ،کۆسۆڤۆ چوه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و وڵاته‌.پاش شه‌ڕی دووهه‌میش کۆماری فیدڕاڵی یووگۆسڵاوی ناوچه‌ی کۆسۆڤۆ نه‌بو به‌ کۆمارێک له‌ نێو یووگۆسڵاوی دا و له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ند دا مایه‌وه‌.
له‌ ساڵی 1974دا ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی یووگۆسڵاوی بڕه‌ ده‌سه‌ڵاتێکی دا به‌ کۆسۆڤۆ.له‌ ساڵی 1980 کۆسۆڤۆ،وه‌ک ئۆستانێکی یووگۆسڵاڤی ناسرا  ناسێندرا و له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ پێدراوه‌که‌ی که‌م کرایه‌وه‌.
له‌ ساڵی 1996 هێزه نیزامییه‌کانی سێرب به‌ هاوکاری ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی ،جموجوڵی ده‌رکردن  وپاکتاویان ده ستپێکرد ،که‌ له‌ گه‌ڵ به‌رگری هێزی ئازادیخوازی سه‌ربه‌خۆیی خوازی کۆسۆڤۆ به‌ره‌ و روو بوون .شه‌ڕی ئه‌و ناوچه‌یه‌ له‌ ساڵی 1999 به‌ هۆی هێزه‌کانی ناتۆ کۆتا یی پێهات.کۆسۆڤۆ که‌وته‌ ژێر به‌ڕێوه‌به‌ری ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان .له‌ ماوه‌ی ئه وتێک هه‌ڵچونانه‌دا   12هه‌زار کۆسۆڤۆیی کوژران و 800 هه‌زاریش هه‌ڵتن بۆ ئاڵبانی.
له‌ مانگی نوامبری 2007 دا هه‌ڵبژاردنی گشتی له‌ کۆسۆڤۆ ،که‌ زۆربه‌ی مو‌سوڵمانن، به‌ڕێوه‌ چوو.له‌ 120 کورسی پارڵه‌ماندا 100 کورسی بۆ کۆسۆڤۆییه‌کان و 20 کورسی بۆ سێربه‌کان و...بوو.بڕیار بوو له‌ مانگی دیسامبری 2007 سه‌ربه‌خۆیی کۆسۆڤۆ ڕاگه‌یه‌ندرێ،به‌ڵام به‌ هۆی موخالفه‌تی سێربستان و پشتیوانی رووسه‌کان ،دواکه‌وت.
له‌ کێشه‌ی کۆسۆڤۆ و سێربستان دا،سێربه‌کان رازی بوون ،کۆسۆڤۆییه‌کان ،قانوونی بنه‌ڕه‌تی  ئه‌ساسی، حکومه‌تی هه‌رێم، ئاڵا،سروودی نه‌ته‌وه‌یی ومافی ئه‌ندام بوون له‌ ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کانیان پێبدرێ،که‌ له‌ سێربستان جیا نه‌بنه‌وه‌ .به‌ڵام کۆسۆڤۆییه‌کان قه‌بووڵیان نه‌کرد.
حه‌شیمه‌تیکۆسۆڤۆ یه‌ک ونیو هه‌تا دوو میلیۆن که‌سه‌.پێته‌خته‌که‌ی پریستینایه‌. ئه‌و وڵاته‌ نوێیه‌ ،193 هه‌مین وڵاتی جیهانه‌.
پێویسته‌ بگوترێ له‌ نێو کۆماری فیدراتیڤی یووگۆسڵاوڤی دا ،له‌ ساڵی 1992ڕا،شه‌ڕ بۆ سه‌ر به‌خۆیی وڵاته‌کانی پێکهێنه‌ری ئه‌و فیدراتیڤه‌ ده‌ستی پێکرد و هه‌تا ساڵێ 2003 ،وڵاته‌کانی ئیسلۆڤی، کڕۆڤاسی ،مه‌قدونیه‌ ،و بۆسنی هێرزوگۆین،پێکهاتن.له‌و ساڵدا ناوی بوو به‌ کۆماری سیربستان ومونتێ نێگرۆ.
له‌ساڵی 2006 خه‌ڵکی مونتێ نێگرۆ له‌ ڕاپرسییه‌ کدا خوازیاری سه‌ربه‌خۆیی له‌ سێربستان بوون و ئاکامی ڕاپرسیه‌که‌یان لێ قبووڵ کرا و له‌ ساڵ ڕا ناوی ئه‌و وڵاته‌ بوو بو سێربستان .
به‌و ئاواته‌ی ڕۆژێک نه‌ته‌وه‌ی کورد وه‌ هه‌موو نه‌ته‌وه‌کانی ژێرده‌سته‌ی دنیا، مافی دیاریکردنی چاره‌نووسی خۆیان هه‌بێ.
سه‌ر چاوه‌.،سایتی بی بی سی     

  19 ی فێورییه‌ی 2008
حه‌سه‌ن حاته‌می.تۆرکۆ،فینلاند 

بگه‌رێوه