به‌ ناوی کوردستانی گه‌وره‌ .

 

ح. س. سۆران

soransa@hotmail.com

 

تاران -  27/5/2708

 

 بژاری  وشه‌ :

 

گرنگترین پێناسه‌ی هه‌ر گه‌لێک زمانه‌که‌یه‌تی . هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ ده‌بێ بۆ پاراستن ، په‌ره‌دان و قاڵ کردنی زمانی کوردی تێ بکۆشین . ده‌شزانم که‌ به‌لای که‌مه‌وه‌  له‌م به‌ستێنه‌ دا، هه‌مومان هاو بیر و هاوده‌نگین ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئه‌م شته‌ پێوستی به‌ راڤه‌ و سه‌لماندن وشت  نیه‌ . 

 له‌م نووسراوه‌یه‌دا ، پتر رووم له‌ کوردگه‌لی باشووری کوردستانه‌، که‌ هه‌رچۆن بێ چه‌ندین هه‌نگاو له‌ پێش به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستانی بن ده‌سته‌وه‌ن و به‌ رژانی به‌لاشی خوێنی خۆ  ، نواندنی خه‌بات و تێکۆشانی جوامێرانه‌ی درێژ خایه‌ن ، ده‌ڵه‌مه‌ ده‌سته‌ڵاتێکیان به‌ ده‌ست هێناوه‌ و ده‌توانن ، له‌ ئێمه‌ مانان زۆرتر به‌ چه‌شنی فه‌ڕمی به‌ زمانه‌که‌ خزمه‌ت بکه‌ن .

 یه‌کێک له‌و خزمه‌ته‌ پیرۆزانه‌ ، بژارکردن و خاوێن کردنه‌وه‌ی زمانی کوردیه‌ له‌ وشه‌ی غه‌واره، ‌ ره‌مه‌کی و ناپێویستی بیانی . دیاره‌ ئه‌م کاره‌ ئه‌رکی سه‌ر شانی کۆڕی زانیاری کورده‌ ، که‌ ئێستا ناوه‌که‌ی بوه‌ به‌ " ئاکادێمی " و له‌شاری هه‌ولێری به‌ وته‌ی خۆمان پێته‌خت ، کۆشکێکی زۆر به شکۆ ، به‌رز ، پان و به‌رینی بۆ دروست کراوه‌ ، به‌ڵام ره‌نگه‌ ئه‌وانیش له‌به‌ر سه‌قاڵی و کاری هه‌ره‌ پێویستی  دیکه‌،  فریای ئه‌نجام دانی ئه‌مه‌ نه‌که‌ون .

 له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌  ده‌شڵێن قسه‌ قسه‌ دێنی :ئه‌م خزمه‌تگوزاره‌شتان به‌ چه‌شنی فه‌ڕمی ، یه‌کێک له‌ ئه‌ندامگه‌لی کۆڕی زانیاریم ، به‌ڵام  هه‌ر وه‌ک له‌ قه‌راغ چۆمی ئامازۆن بم ، نه‌ تا ئێستا کارێکیان به‌ من سپاردوه‌ و نه‌ هیچ ، ناشزانم ئه‌ز به‌ر شه‌پۆلی ئه‌و پاکسازیه‌ که‌وتووم ، که‌ گۆیا فه‌رموویانه‌ ده‌بێ له‌ لایه‌ن یه‌کیه‌تی و  که‌سانی دیکه‌شه‌ه‌وه‌ ،‌ ئه‌ندام له‌ کۆڕ دا ببی و هه‌مو هه‌ر سیپاڵ زه‌رد نه‌بن ، سیپاڵ كه‌سک و شتیشی لێ بێ ؟ پێویستیه‌شه‌ دووباره‌ روونی بکه‌مه‌وه‌ ، که‌ من  سیپاڵی سه‌به‌خۆی کوردایه‌تیم له‌ به‌ردایه‌ ، نه‌ زه‌رده‌ ، نه‌ که‌سکه‌ ، نه‌ مۆره‌ ، نه‌ سوور و ... ، ئه‌ز  کوردێکی خزمه‌تگوزاری چکۆله‌ی کوردستانی گه‌وره‌م  و ته‌واوی ئه‌وانه‌ی خزمه‌ت به‌ مرۆڤایه‌تی وکورد ده‌که‌ن ، هه‌ر ره‌نگ لیباسیان له‌به‌ر دابێ ، بێ جیاوازی چاوی منن و له‌سه‌ر سه‌ریان  داده‌نێم .

 پاش ئه‌م کورته‌ روونکردنه‌وه‌یه‌ ، به‌ بیر  و بۆچوونی من ، ئه‌گه‌ر هێندێک له‌ وشه‌ه‌گه‌لی زمانی کوردی به‌م چه‌شنه‌ی خواره‌وه‌  بژار بکه‌ین ، زۆر پێویسته‌ . دیاره‌ ئه‌مه‌ بۆچوونی تاقه‌که‌سی منه‌ و ره‌نگه‌ بۆچوونی باشتریش ببێ ، که‌ جێی خۆیه‌تی و ده‌ینێمه‌ سه‌ر چاوم  :  

 تێبینی " ئه‌م ریزه‌ ته‌نیا مشتێکی هه‌ره‌ چکۆله‌ ‌ ، له‌ گشتێکی زۆر  زه‌مه‌ننه‌  .     

   

زیندان  = گرتووخانه‌ ، ره‌نگه زیندان ، هه‌ر "زه‌ندان" بێ ؟ ‌

جه‌وان   = لاو ،به‌ کوردی "جوان"به‌ پێکه‌وتوده‌ڵێن، "جه‌وان" چیه‌ ؟

ژن        = ئافره‌ت،ژن به‌ ئافره‌تی شو کردو ده‌ڵێن، به‌ڵام ئافره‌ت کجشه.‌

ئیعتیادی = ئاسایی ،      له‌ رۆژهه‌ڵات " ئیعتیاد" ‌ کێشانی شته‌ کاسکه‌ره‌کانه.‌    

سه‌ییاره ‌= ئۆتۆمۆبیل ، ئه‌گه‌ر بڕیار وایه‌ وشه‌ی بیانی به‌ کار به‌رین، هی ئه‌وانه‌ شیاوتره‌ ، شته‌که‌یا‌ن دروست کردوه‌.

کولیه‌      = زانکۆ ،زانستگه‌ به‌ University  ده‌ڵێن و زانکۆ College  (کولیه‌) .

سایق     =  لێخۆڕ               

بۆردمان   = بۆمباران ،بۆمب + باران.

فلکه‌       = مه‌یدان، له‌ پێشدا له‌ مه‌یدانه‌کان، "مه‌یان"فرۆشتوه‌،وه‌ک شه‌کردان " .

ئه‌نفال     = قڕان ،به‌ مانای قڕ کردنه‌، وه‌ک کاره‌ساتی موکری قڕان .

قه‌حتی    = قات وقڕ ،گرانی سه‌قه‌ت .

کوردستانی... = بۆ وێنه‌ :کوردستانی بن ده‌ستی تورکیا ، چون هی تورکیا نیه‌ ، داگیری کردوه‌ و بن ده‌ستیه‌تی .

شه‌مه‌نده‌فه‌ر = رێگه‌ ئاسن ، شوێمه‌ندوێفێر ، فه‌ڕانسه‌ییه‌ .

دۆندرمه‌    = به‌سته‌نی ،دۆندرمه‌ ، به‌ تورکی یانی شتێک که‌ ده‌یبه‌ستێ .

لێبووردن    = چاوپۆشی، لێبووردن، ره‌نگه‌ هه‌ڵه‌ی تیدا بکرێ و ئه‌وکاته‌ زۆر ناشیرین ده‌بێ .

ئا‌له‌تی مۆسیقا = که‌ره‌سه‌ی مۆسیقا ، "ئاله‌ت"  وشه‌یه‌کی جوان نیه‌ .

سه‌نته‌ر    = نێوه‌ند، سه‌نته‌ر،  Center ی ئینگلیسیه‌، عاره‌بێندراوه‌.

که‌لتوور     = فه‌رهه‌نگ ، که‌لتوور،  Culture ی ئینگلیسیه‌ ، کوردێنراوه‌.

ساتێللایت = مانگه‌واڵه‌ ، وه‌ک " ورده‌واڵه‌ "، " زه‌رده‌واڵه‌ " و ...

فیلیز        = ئاسنه‌واڵه‌   "            "                "         "

حه‌فله      = سه‌یران، شایی .

ته‌عاروف   = خۆ به‌ یه‌ک ناساندن یا ناسیاو بوون .

مورتاح      = به‌دڵ بوون یا  په‌سه‌ند ، بۆ وێنه‌ ده‌ڵێن من له‌ تۆ مورتاحم ، یانی تۆم لا په‌سه‌نده‌ .

جنسیه‌    = هاووڵاتی ، بۆ وێنه‌ " ئه‌و هاووڵاتی ئه‌لمانه‌ "

شوققه‌    = باڵه‌خانه‌ .          

ئه‌نجومه‌ن = کوڕ.                

وه‌زیر        = شالیار ، ه‌نگه‌ مه‌به‌ست له‌ "یاری شا" بێ ؟ یانی " شا یار "

موحا‌زه‌ره‌   = وانه‌ وتنه‌وه‌ .      

ناوه‌ند       = نێوه‌ند ، "ناو " مه‌به‌ست له‌ ئیسمه‌ ، بۆ ئه‌مه‌ " نێو" دروسته‌ . 

سه‌یده‌لیه =  ده‌واخانه‌ .

به‌ڵام له‌وانه‌ی بڵێم ، له‌ هه‌مویان گرنگتر مانگه‌کانن ، ‌بۆ وێنه‌  کوردی رۆژ هه‌ڵات به‌ ده‌گمه‌ن ده‌زانن کانوونی هه‌وه‌ڵ ، ئاب و  شوبات و فڵان و فیسار کامه‌ مانگن . بۆ خاتری گڵکۆی حاجی قادری کۆیی، ئیدی مانگه‌ جوانه‌ کوردیه‌ کان به‌ کار به‌رن!!!. ئه‌و شتانه‌ی لێره‌دا وتم ، مه‌به‌ست له‌مه‌ نیه‌ قینمان له‌ زمانی گه‌لانی دیکه‌یه‌ ، به‌ مسقاڵ وا نیه‌ ، خۆ ئێمه‌ خه‌ڵیفه‌ ئه‌ردۆغان و ئه‌وان نین ، به‌ڵام کورد کوته‌نی "عیسا به‌ دینی خۆی و مووسا به‌ دینی خۆی" . 

 

تۆغا وانیه‌ ؟

بگه‌رێوه