به‌ ناوی کوردستانی گه‌وره‌ .

ح. س. سۆران

soransa@hotmail.com

تاران -  21/5/2708

کۆماری سووری کوردستان و کۆماری " ئۆسێتیا " .

هه‌روه‌ک زۆرمان ده‌زانین ، به‌ر له‌ تێک رمانی یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌ت ، هه‌رێمێک له‌وێ بو به‌ناوی " کۆماری سووری کوردستان " ، که‌ ئه‌گه‌ر له‌ کۆماری " ئۆسێتیا "ی باکووری  گه‌وره‌تر   نه‌بووبێ ، گچکه‌تر نه‌بو .

له‌ تێکڕووخانی باڵه‌خانه‌ی  زلهێزی  ده‌سته‌ڵاتی  سوڤیه‌ت دا ، هه‌ر گه‌لێکی نێو ئه‌و ماڵه‌ ‌ رماوه‌ ، خانو  یا خانووچکه‌یه‌کی بۆ خۆی دروست کرد ، وه‌ک کۆماری "ئۆسێتیا " ، " آبغازستان " و کوێ و کوێ ، که‌ هی وایان تێ دا‌یه‌ ، ‌ به‌ پانتایی ( مه‌ساحه‌ت) ی ناوچه‌ی موکریانی خۆمان  نابێ ،  به‌ڵام  له‌ رمانی سۆڤیه‌ت دا ، کۆماری سووری کوردستان ، فڕی درا‌ نێو سێ گۆشه‌ی بێڕمووداوه‌ ، ته‌فر و توونا بو و هه‌ته‌ری نه‌ما . پێم وایه‌ ئه‌ویش  وه‌ک کێشه‌ی ئێستای که‌رکووک ، که‌وته‌ به‌ر لافاوی  له‌ته‌ رسته‌ی کوردی " قه‌ی ناکا" ، "به‌ جه‌حه‌ننه‌م"  و "جارێ لێی گه‌ڕێ " . ده‌نا هه‌ر وه‌ک هه‌موومان باش ده‌زانین ، هیچ گه‌لێک له‌و  رووخانه‌ی سۆڤیه‌وت دا ، به‌ ته‌واوی  تێا نه‌چو : یا هێندێکیان بوونه‌ به‌شێک له‌ فێدێڕاسیۆنی  رووسیا ، یا بۆ خۆیان سه‌ربه‌ست بوون . ئه‌وانه‌ی که‌ بوونه‌ به‌شێک له‌ فێدێڕاسیۆنی رووسیا 83دانه‌ن ، وه‌ک داغستان ، ئۆسێتیای باکووری  و  هتد ‌ ؛ ئه‌وانه‌ی که‌ سه‌ربه‌ست بوون ، وه‌ک کۆماری گورجستان ، کۆماری ئازربایجان و هتد ‌ . بۆ وێنه‌ کۆماری " ئۆسێتیای باکووری " ، که‌ ئه‌ویش به‌شێکه‌ له‌و فێدێڕاسیۆنه‌ ، نزیکه‌ی 8000  کیلۆمێتری چوار گۆشه‌یه‌ و ره‌نگه‌ ئه‌و په‌ڕی   800000 که‌س حه‌شیمه‌تی هه‌بێ . ئۆسێتیای باشوریش ،  که‌ له‌ نێو گورجستان دایه‌ ، خۆی به‌ چه‌شنه‌  وڵاتێکی ‌ سه‌ربه‌خۆ ناساند و ده‌ناسێنێ  .

ئه‌ز لێره‌دا مه‌به‌ستم راڤه‌کردنی کێشه‌ و پێک دا دانی ئێستای ناوچه‌ی ئۆسێتیا نیه‌ ، به‌ڵکه‌ ده‌مه‌وێ ئه‌وه‌ وه‌بیر هاو نیشتانگه‌لی کوردستانی گه‌وره‌ بهێنمه‌وه‌ ، که‌ ئه‌و گشته‌ کۆمار ، کۆمارۆک ،  هه‌رێم ،  هه‌رێمۆک ، ناوچه‌ ، ده‌ڤه‌ره‌ وده‌ڤه‌رۆک ،  له‌ له‌ت بوونی یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌تدا دروست بو ، به‌ڵام  به‌داخه‌وه‌ ، " کۆماری سووری کوردستان " ، وه‌ک هه‌ژدیهای حه‌وسه‌ر هه‌ڵیلووشێ ، نه‌ ده‌نگی ما ،نه‌ ره‌نگی و ئه‌ویش وه‌ک یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌ت تێک رما ، ته‌واوی کوردگه‌لی ئه‌وێ ، وه‌ک پارچه‌کانی دی که‌وتنه‌ به‌ر سێڵاوی سته‌م و نه‌هاتی و  به‌م چه‌شنه‌ یان لێ هات :

1-  یا  له‌ نێوان ئه‌رمه‌نستان ، ئازربایجان و گورجستان و ... دا به‌ش کران و وه‌ک ئێمه‌ مانان بوونه‌ هاووڵاتی بێ وڵاتی  پلله‌  دو و سێ و شت  .

2-  یا له‌ ژێر گوشاردا ، په‌ڕه‌وازه‌ی هه‌نده‌ران ‌ بوون و چوونه‌ نێو  ریزی درێژی ‌ کۆچبه‌ران و دیاسپۆڕای کورد .

3-  یا له‌ شه‌رێ قه‌ره‌باغ  ، له‌ ململانێی  نێوان تورک و ئه‌رمه‌نی دا ، زۆریان پاشێل بوون ، شپرزه‌ کران و شه‌مزان  .

به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و کاته‌ یا ته‌نانه‌ت  ئێستاش ،  له‌ سه‌ر مافی خۆیان بهاتایه‌نه‌ جواب و به‌ لای که‌مه‌وه‌ ، وه‌ک کۆماری ئۆسێتیای باشووری ئێستا ، په‌نایان ببردایه‌ بۆ‌  زلهێزێک  ، یا به‌ هه‌ر چه‌شنێکی پێویست و تاکتیکی ، له‌ " تاو نا عیلاجی  بۆ  رزگار بوونی خۆیان، به‌ گورپه‌یان بوتایه‌ خانم باجی" ، به‌م چه‌شنه‌  ته‌فر و توونا و تووبڵاو نه‌ده‌بوون  . ره‌نگه‌ بفه‌رموون ، که‌ حه‌شیمه‌تێکی که‌م بوون و ئه‌وه‌ به‌وان نه‌ده‌کرا ، له‌ پێش دا وتم  هه‌رێمی ئۆسێتیای باکوور ، نزیکه‌ی 800000 که‌سن ، کوردگه‌لی ئه‌وێ به‌سه‌ر یه‌که‌وه‌ ،  له‌وان‌ زۆر تر بوون ، ئه‌ی چۆن هه‌وه‌ڵ جار  کۆماری خۆیان بوه‌ ؟  ئه‌گه‌ر کۆماری سووری کوردستان هه‌ر وا بمایه‌ ، جا چ وه‌ک به‌شێک له‌ فێدێڕاسیۆنی رووسیا یه‌ وه‌ک کۆمارۆکیكی چکۆله‌ی سه‌ربه‌خۆ  ، که‌ هه‌نووکه‌ وێنه‌ی له‌و ناوچه‌یه‌ زۆره‌ ، بۆخۆی ده‌بوه‌ پشتیوان و پاڵوپشتێک و کورد وته‌نی ده‌بوه‌ " چاوی   سووری" ئێمه‌ و شانازیمان پێوه‌ ده‌کرد .

 په‌رژینی قایم بێ ، ‌ با بڵێم به‌ که‌مته‌رخه‌می  ئه‌م  هه‌له  له‌ده‌ست  درا  و له‌و لباده‌ مه‌زنه‌ له‌توکوته‌ی وڵاتی  یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌ت ، په‌سته‌کێکیان بۆ خۆیان  دروست نه‌کرد‌ و ئه‌وانیش  وه‌ک ئێمه‌مانان له‌ چوار پارچه‌که‌ی دیکه‌ ، به‌ ده‌ستبه‌تاڵ  مانه‌‌وه‌  .  له‌ لایه‌کی دیکه‌‌وه‌،  ئێمه‌مانانیش لێره‌وه‌ ، ته‌واو  خه‌تی تیاچوونمان   به‌سه‌ریان دا کێشاوه‌ و  له‌ باتی  ئه‌وه‌ی داوا، یاد  و باسی  پێنج پارچه‌ی کوردستان بکه‌ین ، هه‌میشه‌ هه‌ر باسی چوار پارچه‌ ده‌که‌ین و وای لێ ده‌که‌ین، که‌  ئه‌گه‌ر خۆیان ورده‌  هیوا و هومێدێکیشیان مابێ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ یه‌که‌وه‌ بنووسێنه‌وه‌ یا هه‌ر هه‌نگاوێکی ئه‌رێی دیکه‌  هه‌ڵ بگرن ، ئێمه‌ له‌ مێشکیان دا  بیشوورینه‌وه‌ .

ده‌ڵێن قسه‌ ، قسه‌ ده‌هێنێ :

خۆزگه‌ ئێستا  هاوخوێنه‌ به‌رێز و  ره‌به‌نه‌کانمان له‌ باشوری کوردستان ،له‌م هه‌لومه‌رجه‌ هه‌ستیاره‌دا ، ئه‌م کاره‌ سه‌باره‌ت به‌ که‌رکووک و ناوچه‌ کورد نشینه‌کانی ئه‌وێ نه‌که‌ن. کورد قه‌ت ئامانجی ئه‌وه‌ نه‌بوه‌ و نیه‌ ، مافی که‌س پاشێل بکا  یا سته‌م له‌ هیچ نه‌ته‌ویه‌ک بکا ، به‌ڵام ده‌بێ مافی خۆشی بپارێزێ ، ئه‌مه‌ گرنگترین ئه‌رکی پیرۆزی سه‌ر شانی هه‌ر            مرۆڤێکه‌ .  ده‌شڵێن دوێنی  ئاوێنه‌ی  باڵاڕوانی   ئمڕۆیه‌ .       

 

 

بگه‌رێوه